Osman Bey’le başlayan ve oğlu Orhan Bey’le devam eden Osmanlı serüveni bundan sonraki süreçte de onlarca padişah ile devam etmiştir.  Tarih kitaplarında adı diğer padişahlar kadar geçmese de birçok başarı elde eden Osmanlı Devleti’nin 3. Padişahı Sultan Murat, diğer adıyla 1. Murat da bu serüvende yer alan padişahlardan biridir.

1. Murat(Hüdavendigar)
1. Murat( Hüdavendigar)

1. Murat Kimdir?

Murat ya da Hüdavendigar olarak bilinen, Osmanlı Devleti’nin 3. padişahı olan 1. Murat’ın babası Orhan Bey, annesi Bizanslı Nilüfer Hatun, dedesi ise Osmanlı Devleti’nin kurucusu Osman Bey’dir.

1. Murat Osmanlı Devleti’nin sınırlarının genişlemesini, devletin daha büyük bir alana sahip olmasını sağlamıştır. Sultan Murat, Rumeli’de birçok sefer yaparak Osmanlı topraklarını batıya doğru genişletmiştir. Osmanlı Devleti’ne uzun süre başkentlik yapan Edirne’yi 1. Murat fethetmiştir. 1. Murat’a ‘’Sultan’’ unvanı da bu fetih sonrasında verilmiştir. İlhanlı Devleti’ne olan bağlılığından dolayı onlardan vergi almayı bırakmış, Osmanlı Devleti’ni daha saygın bir konuma getirmiştir. Ailenin en büyük ferdi olan 1. Murat, babası Orhan Bey hayattayken tahta çıkmıştır. Uzun boylu ve iri yapılı olduğu rivayet edilen 1. Murat devlet yönetimi ve askerî alanda yaptığı değişikliklerle Osmanlı Devleti’ne değişmez bir yapı kazandırmıştır.

İlk başta pençik daha sonra ise iskân sistemini başlatan Sultan Murat bu sayede Osmanlı Devleti’nin büyümesine alt yapı hazırlamıştır. Yalnızca padişahken değil şehzadeyken de birçok başarı elde eden 1. Murat Rumeli’nin büyük bir bölümünün Osmanlı toprağı olmasını sağlamıştır.

1. Murat Nasıl Tahta Çıktı?

Sultan Murat’ın nasıl tahta çıktığı hususunda iki farklı rivayet vardır. İlk rivayete göre, Orhan Gazi’nin tahtı ailenin en büyük ferdi olan 1. Murat’a bıraktığı, sonrasında ise Bursa’da inzivaya çekildiği söylenir. İkinci rivayete göre ise Sultan Murat, Orhan Bey’in vefatından sonra toplumda söz sahibi olan Ahi topluluğunun desteği ile tahta çıkmıştır. Tarih kitaplarında yer alan bilgilere göre birinci rivayet daha baskındır. 1. Murat hakkında geniş çaplı bilgi sahibi olamamamızın sebebi olarak Timur zamanında yapılan baskınlar nedeniyle Osmanlı kaynaklarının yakılmış ve istilaya uğramış olması gösterilir.

1. Murat’ın Tahta Çıktığı Dönemde Anadolu ve Bizans’ın Durumu

Babasının Bursa’da inzivaya çekilmesinden sonra tahta çıkan 1. Murat zamanında Anadolu ve Bizans karışıklıklar içerisindeydi.  Ahi topluluğunun Ankara’dan Osmanlı askerlerini kovması Anadolu’da yaşanan ilk karışıklıktır. Osmanlı Devleti’ne sürekli ayak bağı olan Karamanoğulları Beyliği’nin 1. Murat’ın tahta çıkmasını fırsat bilip Osmanlı Devleti’ne sefer düzenlemesi de Anadolu da yaşanan bir başka karışıklık olarak gösterilebilir.

Bütün bunlar yaşanırken Osmanlı Devleti henüz oturmamış ve sistemleşmemiş bir yapıya sahipti. Bununla birlikte genç şehzadeleri ve hanedan üyelerini Osmanlı Devleti’ne karşı kışkırtan Bizans devleti de rahat durmuyordu. Osmanlı’nın göz bebeği olan Rumeli’de de prensler ve devlet yöneticileri arasında büyük çatışmalar yaşanıyordu. Böyle bir ortamda tahta çıkan Sultan Murat büyük bir başarı göstererek bütün karışıklıkları önlemiştir.

1. Murat’ın Anadolu’daki Fetihleri

1. Murat tahta çıktıktan sonra ilk iş olarak Anadolu’da devlete asilik yapan ahilerin elinde bulunan Ankara’yı geri aldı. Böylece Osmanlı Devleti için tehdit unsuru olan beyliklere de göz dağı vermiş oldu.  Bunun yanı sıra Çorlu’yu, Keşan’ı alan Birinci Murat Lüleburgaz ve Babaeski kalelerini de fethederek Anadolu’yu güvence altına aldı. Akıllı bir politika ile hareket eden padişah, etrafında bulunan beyliklere zarar vermeden Rumeli’yi düşman elinden aldı ve büyük bir zafer elde etti.

1. Murat ve Rumeli Fetihleri

1. Murat’ın en önemli fetihleri Rumeli üstüne olmuştur. Rumeli’de ilk sefer Edirne’ye yapılmış ve bu sefer zaferle sonuçlanmıştır. Edirne’yi fethettikten sonra başkent yapan 1. Murat bu hareketiyle Osmanlı Devleti’ni stratejik açıdan da güçlendirmiştir. Yönünü Bulgaristan’a çeviren sultan Filibe civarını düşmandan aldı ve fetihlerin balkanlarda ilerlemesini sağladı. Fetihler devam ederken Osmanlı Devleti, kuruluş döneminin en büyük savaşı olan Sırpsındığı Savaşı’nı kazandı.

Sırpsındığı Savaşı

Bu savaş Osmanlı Devleti için son derece önemlidir. Balkanlardaki fetih hareketinin devam edebilmesi için savaşın kazanılması şarttı. Makedonya, balkanların en önemli duvarı ve kalkanı olarak görülüyordu. Ancak 1. Murat Makedonya’yı da fethetti ve Makedonya topraklarını Osmanlı Devleti’ne kazandırdı. Daha sonrasında sırasıyla Selanik ve Manastır fethedildi. Bu olaylardan sonra Haçlı İttifakı Osmanlı’yı balkan topraklarından atmak için toplandı. Bu savaş tarihte Osmanlı Devleti’nin kazandığı en büyük zaferlerden biri olsa da padişah 1. Murat savaşta hayatını kaybetmiştir. Bundan sonraki süreçte Osmanlı Devleti’nde savaş meydanında ölen hiçbir padişah olmamıştır. Savaş meydanında hayatını kaybeden tek padişah olan 1. Murat, hayatı boyunca bazı kaynaklara göre 37 bazı kaynaklara göre ise 40 savaşa katılmış ve bu savaşlardan hiçbirini kaybetmemiştir.

sultan murat türbesi
Sultan Murat Türbesi

1. Murat’ın Yönetim Alanında Yaptığı Yenilikler

1. Murat’ın yönetim alanında yaptığı en büyük değişiklik ‘ülke hanedan ve ailesinin ortak malıdır’ anlayışı yerine ‘ülke padişah ve oğullarının malıdır’ anlayışını kabul etmesidir. Peki bu neyi değiştirmiştir? Ülkede bir padişah öldüğü zaman hanedandan herkes haklı olarak taht benim hakkımdır diyebiliyor, bu da taht kavgalarına ve buna bağlı olarak devletin yıpranmasına neden oluyordu. Bu anlayış ile taht varislerinin sayısı azaltılmış ve taht kavgaları önlenmeye çalışılmıştır.

Sultan Murat, devlet genişlemeye başlayınca beylerbeylikler alanında ilk olan Rumeli Beylerbeyliği’ni kurarak devlet yönetimini kolaylaştırmaya çalışmıştır.

Divan teşkilatı Osmanlı devletinin yönetici kadrosudur. Bu padişah döneminde kadro genişletilmiş ve teşkilat sürekli hale getirilmiştir.

Tımar Sistemine Geçiş

Tımar sistemi 1. Murat zamanında başlayan bir uygulamadır. Tımar sistemi sayesinde hem devletin toprağı işlenmiş hem de devlet için asker yetiştirilmiştir. Bu yöntemle Osmanlı Devleti daha da hızlı bir şekilde genişlemiştir.

Pençik Sistemi

Pençik sistemi, seferler ve daha büyük bir ordu için, savaşlarda tutsak edilen esirlerin 5’te 1’inin asker olarak yetiştirilmesidir. Bu uygulama 1. Murat ile başlamış, Yıldırım Beyazıt devleti fetrete soktuktan sonra fetihlerin durması sebebiyle devşirme sistemine geçilmesine kadar devam ettirilmiştir.

İskân Politikası

İskân politikası 1. Murat’ın devreye soktuğu bir politikadır. Bu politika sayesinde fethedilen toprakları korumak, İslamlaştırmak ve toprakların kalıcı Türk toprağı olması hedeflenmiştir.

1. Murat ve Askerî Yenilikler

1. Murat zamanında genişlemeye başlayan Osmanlı Devleti, orduyu sistemli hale getirmek için yeni kurumlar oluşturmuştur. Bunlara örnek olarak Acemi Oğlanlar Ocağı ve Topçu Ocağı gösterilebilir. Bu iki ocak ordu içindeki yapılanma ve teknolojinin bir ispatıdır. Farklı kaynaklarda farklı bilgiler yer alsa da Yeniçeri Ocağı’nın da bu dönemde kurulduğu söylenmektedir.